Di nav salekê de herî kêm 61 jin hatin îdamkirin

Li Îranê zextên li ser gel berdewam in. Nedîm Muqerreb, çalakvana mafên jinan, diyar kir ku îdamên li dijî jinan li Îranê gihîştiye asta herî bilind a salên dawî û got ku di sala dawî de herî kêm 61 jin hatine îdamkirin. Nedîm Muqerreb ku bi Radyoya Zamanê re axivî, diyar kir ku rejîma Îranê zextên xwe li ser dijberên siyasî, çalakvan û beşdarên tevgerên civakî didomîne û ku jin bûne yek ji armancên sereke yên van polîtîkayên zextê. Nedîm Muqerreb got ku herî kêm 61 îdamên jinan di sala dawî de, Îran di rêza yekem a cîhanê de di warê îdamên jinan de cih girtiye.

Nedîm Muqerreb diyar kir ku tenê beşek piçûk a îdamên jinan di medyaya dewletê de tê ragihandin û got ku ji sedî 10ê îdaman kêmtir ji raya giştî re tê eşkerekirin, yên mayî jî bi awayekî veşartî tên bicihanîn. Nedîm Muqerreb diyar kir ku zexta sîstematîk tenê bi dozên dadî re sînordar nîne û ku jinên girtiyên siyasî jî bi gefa cezayê mirinê re rû bi rû ne.

METIRSA ÎDAMÊ JI BO JINÊN GIRTÎ

Nedîm Muqerreb bal kişand ser vê yekê ku girtiyên siyasî Şerîfe Muhemmedî, Pexşan Ezîzî û Werîşe Muradî hê jî di bin metirsa îdamê de ne û diyar kir ku ji bo Bîta Hîmmetî û Meryem Xudvend ên ku ji ber xwepêşandanên protestoyê yên dawî hatine girtin jî cezayê mirinê hatiye dayîn. Nedîm Muqerreb destnîşan kir ku Mehbûbe Şebanî û Hedîse Mîrvarî bi sûcê "şer li dijî Xwedê" (muharebe) tên darizandin û ku ev sûc li gorî qanûnên Îranê dikare bi cezayê mirinê were cezakirin.

REAKSÎYONÊN RÊXISTINÊN MAFÊN MIROVAN

Nedîm Muqerreb ku endama Komeleya Parêzvanên Mafên Jinan e jî, fikarên xwe yên li ser pêvajoyên dadî yên li Îranê anî ziman û tekez kir ku rêxistinê destnîşan kiriye ku têgihîştina tawanbaran ji parêzerên serbixwe re tê astengkirin, di pêvajoyên lêpirsînê de îdiayên şkenceya cinsî hene û ku bicihanîna cezayê mirinê binpêkirinên giran ên mafên mirovan pêk tîne. Nedîm Muqerreb ku behsa rapora 2025 a Rêxistina Afûyê ya Navneteweyî kir, got ku Îran di statîstîkên îdamê yên cîhanî de di rêzên pêşîn de cih digire û divê zexta navneteweyî li ser pratîkên îdamê yên welêt zêde bibe.

DI 2025’AN DE HERÎ KÊM 1.639 ÎDAM, 48 JIN

Li gorî daneyên dawî yên ku ji aliyê Rêxistina Mafên Mirovan (IHR) û Ensemble contre la peine de mort (ECPM) ve hatine weşandin, di sala 2025’an de li Îranê herî kêm 1.639 kes hatine îdamkirin. Rêxistinên mafên mirovan diyar kirin ku ev jimara herî bilind e ji sala 1989’an vir ve. Li gorî hin rêxistinên civaka sivîl ên wekî Rêxistina Afûyê ya Navneteweyî jî, Îran piştî Çînê welatê duyem e ku herî zêde cezayê mirinê bicih tîne. Di rapora IHR’ê de hat ragihandin ku di sala 2025’an de di nav kesên li Îranê hatine îdamkirin de herî kêm 48 jin hene. Hat diyarkirin ku 21 ji van jinan ji ber kuştina mêrên xwe an jî nîşanîdarên xwe hatine îdamkirin.